{"id":42349,"date":"2012-10-14T12:02:22","date_gmt":"2012-10-14T10:02:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/?p=42349"},"modified":"2013-01-02T00:28:05","modified_gmt":"2013-01-01T23:28:05","slug":"de-morgen-crisis-maakt-superrijken-nog-rijker-13-14-octobre-2012","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/2012\/10\/14\/de-morgen-crisis-maakt-superrijken-nog-rijker-13-14-octobre-2012\/","title":{"rendered":"DE MORGEN, Crisis maakt superrijken nog rijker, 13 – 14 octobre 2012<\/b>"},"content":{"rendered":"

Pour ceux d’entre vous qui lisez le n\u00e9erlandais, mon entretien avec Johan Corthouts. Je vois ici et l\u00e0 quelques diff\u00e9rences entre le texte ici (celui qui m’a \u00e9t\u00e9 soumis) et celui qui a \u00e9t\u00e9 publi\u00e9 dans la version imprim\u00e9e du journal.<\/p><\/blockquote>\n

Antropoloog Paul Jorion over de systeemcrisis van de wereldeconomie
\n\u2018Crisis maakt superrijken nog rijker\u2019<\/p>\n

De superrijken hebben geen last van de crisis. Bijna alle rijkdom die
\nde voorbije vijf jaar werd gecre\u00eberd is bij hen terecht gekomen, zegt
\nopiniemaker Paul Jorion. Hij waarschuwt voor een ontsporing van het
\nkapitalistische systeem.
\nJohan Corthouts<\/p>\n

\u00abEen kleine bovenlaag van rijken is zo rijk dat ze niet meer weet wat
\nmet al het geld aan te vangen. ze speculeert er dan maar op los,
\nwaardoor ze de hele wereldeconomie ontwricht.\u00bb<\/p>\n

Volgens antropoloog Paul Jorion toont de huidige schuldencrisis
\noverduidelijk aan dat ons kapitalistisch systeem vandaag niet meer
\nwerkt. \u00abIn de jaren \u201830 hebben de rijken heel veel geld verloren door
\nde crisis. Dat had deze keer opnieuw moeten gebeuren. Het tegendeel is
\nwaar gebleken. De crisis heeft de superrijken nog rijker gemaakt.\u00bb<\/p>\n

Jorion weet waarover hij spreekt. Jarenlang werkte hij voor
\nAmerikaanse banken. Daar zag hij hoe door hebzucht gedreven bankiers
\nhet financieel systeem deden ontploffen. In 2005 schreef hij er een
\nboek over, waarin hij waarschuwde voor een crash van het systeem.
\nHet duurde tot begin 2007 voordat hij in Frankrijk een uitgever bereid
\nvond om \u00abVers la crise du capitalisme am\u00e9ricain\u00bb te publiceren. Het
\nwas meteen een voltreffer. Enkele weken na de verschijning barstte de
\nfinanci\u00eble crisis los.<\/p>\n

Jorion, een echte Brusselse ket, behoort tot het selecte groepje van
\nexperts dat de crisis heeft voorspeld, lang voordat Lehman Brothers
\nover kop ging. De antropoloog, die momenteel in Bretagne woont, heeft
\ner een stevige reputatie aan overgehouden.<\/p>\n

Met zijn analyses in het economiekatern van Le Monde is hij
\ntoonaangevend in het debat over de crisis. In Frankrijk is hij een
\nechte vedette. Ook in Franstalig Belgi\u00eb geniet Jorion grote faam. In
\nVlaanderen is hij veel minder bekend. Maar dat kan veranderen nu hij
\nis ingehuurd door de Vrije Universiteit Brussel.<\/p>\n

Aan de VUB startte hij deze maand met een leerstoel over de werking
\nvan het financieel systeem. \u00abOns liberale, kapitalistische systeem
\nheeft nog een toekomst, maar dan moet er wel dringend gekozen worden
\nvoor radicale oplossingen. Nu staat het systeem op springen,\u00bb zegt
\nJorion.<\/p>\n

Hoe rijk zijn de superrijken?<\/strong><\/p>\n

In het jaar 2000 bezat de \u00e9\u00e9n procent rijksten in de VS 32,8 procent
\nvan de totale rijkdom van het land. De armste helft van de bevolking
\nbezat toen 2,8 procent. Tien jaar later is de ongelijkheid verder
\ntoegenomen. De superrijken nemen 35 procent voor hun rekening. Het
\naandeel van armste helft van de bevolking daalde tot 2,4 procent. De
\nverschillen blijven nog steeds toenemen. Tussen 2007 en 2012 ging 90
\nprocent van de rijkdom die werd gecre\u00eberd naar de \u00e9\u00e9n procent
\nsuperrijken.\u00bb<\/p>\n

De crisis heeft hen geen geld gekost?<\/b><\/p>\n

\u00abAls je de crisis vergelijkt met die van de jaren \u201830 valt het op dat
\nde superrijken vandaag geen geld verliezen. Wie in 1929 geld verloor,
\nwas zijn centen definitief kwijt. Nu staat de overheid klaar om de
\nrijken te vergoeden. De Amerikaanse overheid pompte tientallen
\nmiljarden in verzekeraar AIG om een faillissement te voorkomen. De
\ncredit default swaps, die de rijken beschermden tegen inkomensverlies,
\nkonden op die manier worden uitbetaald. Via de belastingen hebben ook
\nde armste lagen van de bevolking bijgedragen aan de redding van AIG en
\nde uitbetaling van de superrijken.\u00bb<\/p>\n

De huidige crisis is dus veel erger dan in de jaren \u201830?<\/b><\/p>\n

\u00abJa. Als de helft van de bevolking slechts over 2 \u00e0 3 procent van de
\nwelvaart beschikt dan bezit zij onvoldoende koopkracht. Dat zie je in
\nde grootwarenhuizen. De verpakkingen worden kleiner. In plaats van
\ntien producten tegelijk te verkopen, verkoopt men er nog vijf. De
\nmensen hebben moeite om nog tien producten in \u00e9\u00e9n keer te kopen.
\nAan de andere kant weten de superrijken geen blijf meer met hun
\ncenten. Een investeerder die geld wil steken in een nieuwe fabriek
\nkrijgt de producten die daar gemaakt worden niet aan de straatstenen
\nkwijt. De superrijken kunnen niet investeren, want dat leidt alleen
\nmaar tot overproductie. Ze weten niet waar ze met hun centen moeten
\nblijven en beginnen dan maar te speculeren. In 2008 werd er zo hard
\ngespeculeerd dat de prijs van een vat ruwe olie verdrievoudigde.
\nAndere grondstoffen ondergingen hetzelfde lot. Op die manier wordt de
\nmarkt totaal ontwricht en helpen de superrijken het systeem om zeep.\u00bb<\/p>\n

Er wordt dus gespeculeerd met geld dat het armste deel van de
\nbevolking nodig heeft om te consumeren?<\/b><\/p>\n

\u00abInderdaad. En wat doen de mensen die de eindjes niet aan elkaar
\nkunnen knopen? Die lenen geld. Sinds de jaren \u201870 is het
\nconsumentenkrediet in opmars. Het laat mensen toe dingen te kopen die
\nze cash niet kunnen betalen. Om zo\u2019n krediet te bekomen, moeten ze een
\nsmak intrest betalen. Een groot deel van die intrest verdwijnt in de
\nzakken van de eigenaars van de banken. En wie zijn dat? De
\nsuperrijken.\u00bb<\/p>\n

De activisten van Occupy Wall Street hebben overschot van gelijk als
\nze actie voeren tegen de \u00e9\u00e9n procent superrijken?<\/b><\/p>\n

\u00abAls ik jonger zou zijn, zou ik zeker meedoen. Met mijn werk heb ik
\ntrouwens inspiratie geleverd voor de slogan van Occupy Wall Street:
\n\u2018We zijn de 99 procent, die de hebzucht en corruptie van de \u00e9\u00e9n
\nprocent niet langer tolereren\u2019.<\/p>\n

In ons systeem zit er een soort van machine die ervoor zorgt dat
\nrijkdom in de handen van almaar minder mensen komt. Hoe zet je zo\u2019n
\nmachine terug op nul? Dat kan door oorlog te voeren. Mijn grootvader
\nhad enkele huizen, die tijdens de oorlog werden vernietigd. Hij kreeg
\nachteraf een beetje compensatie, maar die was ruimschoots onvoldoende
\nom de geleden schade te vergoeden. Ofwel krijg je revoluties en wordt
\nbezit aangeslagen. Het probleem met revoluties is dat ze vaak niet
\ngoed weten welke kant ze uitgaan. Eens de revolutie voorbij is, zet de
\nmachine die rijkdom cre\u00ebert zich dan ook vrij snel terug in gang.\u00bb<\/p>\n

Wat zou u doen om de machine te stoppen?<\/b><\/p>\n

\u00abIk zou de lonen verhogen. Sinds de introductie van de computer is de
\nproductiviteit in het bedrijfsleven enorm de hoogte ingegaan. De
\nloontrekkenden hebben daar niet van geprofiteerd. Hun lonen
\nstagneerden. Aandeelhouders gingen lopen met de hogere winsten van
\nbedrijven. Ook de managers werden meer beloond. Begin vorige eeuw
\nverdiende een baas 30 \u00e0 40 maal meer dan de minst betaalde arbeider.
\nVandaag is dat verschil opgelopen tot 450 maal. Wie geld had, kreeg
\ndus nog meer geld. Wie weinig geld verdiende, ging er niet op vooruit.
\nMomenteel worden de lonen zelfs verlaagd. Moet je dan nog verbaasd
\nzijn dat er een economische crisis is? De mensen hebben onvoldoende
\ngeld om te consumeren. Door consumentenkredieten te verhogen, los je
\nhet probleem niet op. Zulke leningen moeten ook worden terugbetaald.\u00bb<\/p>\n

De lonen verhogen? Hoe gaat u dat voor elkaar krijgen?<\/b><\/p>\n

\u00abHet management zal fors moeten inleveren. Dividenden moeten in
\nverhouding staan met de winsten van het bedrijf. Het geld moet ergens
\nvandaan komen. Herinnert u zich nog wat Frans president Sarkozy zei
\neen week na de ineenstorting van de markten in 2008? Managers en
\naandeelhouders moeten met minder tevreden zijn, zodat werknemers meer
\nloon krijgen. Toen het later terug wat beter ging werd die boodschap
\nsnel vergeten.\u00bb<\/p>\n

Ondertussen zitten de overheden met een pak schulden.
\nBesparen is hun boodschap. Desondanks wil u de lonen verhogen?<\/b><\/p>\n

\u00abAls je de crisis wil oplossen dan moet je wel de lonen verhogen.
\nAnders draait de economie niet meer.\u00bb<\/p>\n

Overheden kunnen niet oneindig verder gaan met het ophopen van schulden.<\/b><\/p>\n

\u00abDe overheden hebben zich diep in de schulden gestoken om banken en
\nverzekeraars te redden. Die dreigden kopje onder te gaan als gevolg
\nvan de problemen op de Amerikaanse woningmarkt. Het wordt tijd dat we
\nafstappen van de idee dat de belastingbetaler telkens de verliezen van
\nde banken en de superrijken voor zijn rekening neemt. De regels van
\nhet kapitalistisch systeem moeten worden toegepast. Eind vorig jaar
\nheeft men eindelijk een deel van de Griekse schulden kwijtgescholden.
\nToen AIG failliet dreigde te gaan, had men dat ook moeten laten
\ngebeuren. Zo werkt het systeem nu eenmaal.\u00bb<\/p>\n

Men heeft Lehman Brothers failliet laten gaan, waardoor het hele
\nsysteem op de helling kwam te staan. Financi\u00eble instellingen laat je
\nniet vallen. Ze zijn too big to fail.<\/b><\/p>\n

\u00abWat werd er gezegd in oktober 2008 na de redding van tal van banken?
\nZe moeten afslanken. Dan zijn ze niet langer too big to fail. Hebben
\nze dat gedaan? In Belgi\u00eb toevallig een klein beetje, maar overal
\nelders helemaal niet. In de VS ging het geld van de belastingbetaler
\nrechtstreeks naar lobbyisten van Citi Group en JPMorgan die ingingen
\ntegen de afslankingskuur.\u00bb<\/p>\n

Wat moet er gebeuren met de banken? Europa werkt aan een opsplitsing.
\nGaan die plannen ver genoeg?<\/b><\/p>\n

\u00abNeen. Europa wil speculatieve activiteiten van klassiek bankieren
\nscheiden. Precies of dat dit voldoende is. We hebben helemaal geen
\nbanken nodig die speculeren. Speculatie maakt het systeem om zeep. Dat
\nmoet je gewoon verbieden, zoals in de 19de eeuw. Een half blad
\nvolstaat om op te schrijven hoe je dat moet doen. Geef me 48 uur en ik
\nzorg er ook nog eens voor dat fiscale paradijzen, waar de superrijken
\nnu hun centen parkeren, van de wereld worden afgesneden.\u00bb<\/p>\n

Dat zien we toch niet meteen gebeuren. Hoe komt dat?<\/b><\/p>\n

\u00abOnze beleidsmakers profiteren mee van de afbraak van ons sociaal
\nsysteem. Ze zitten in raden van bestuur en krijgen dividenden. Als je
\nziet hoeveel dividenden er het afgelopen jaar zijn uitbetaald, kan je
\nje toch vragen stellen. De resultaten van de bedrijven in Frankrijk
\nzijn slechter dan in 2011 en toch gingen de dividenden dit jaar
\nomhoog. De aandeelhouders gaan met de kas lopen.\u00bb<\/p>\n

Mensen hebben gelijk als ze op straat komen om tegen de sociale
\nafbraak te betogen?<\/b><\/p>\n

\u00abNatuurlijk. Jammer dat de betogers vaak geen duidelijk beeld hebben
\nvan wat er echt speelt. De machthebbers strooien de publieke opinie
\nzand in de ogen. Ze spelen een gevaarlijk spel. We weten toch wat er
\nin de jaren \u201830 is gebeurd. Als de situatie ontaardt, is het niet
\nuitgesloten dat er een nieuwe Hitler aan de macht komt.\u00bb<\/p>\n

Toen de beurs in augustus vorig jaar crashte, bezocht ruim een half
\nmiljoen mensen uw blog. Hoe verklaart u die massale belangstelling?<\/b><\/p>\n

\u00abHoe erger de crisis hoe meer mensen mijn blog raadplegen. Ze willen
\nweten waar ze met hun geld naartoe kunnen gaan. Maar die raad krijgen
\nze van mij niet. Ik kom op voor een systeem dat veel eerlijker en veel
\nevenwichtiger is.\u00bb<\/p>\n

Het zal u dan toch plezieren dat Frans president Hollande de
\nsuperrijken meer wil belasten?<\/b><\/p>\n

\u00abDie maatregel telt zoveel uitzonderingen, dat zijn taks niet meer dan
\nsymbolisch is.\u00bb<\/p>\n

Ondertussen wil Bernard Arnault, de rijkste Fransman, Belg worden.
\nVindt u het stuitend dat ons land een fiscaal paradijs is voor
\nsuperrijken?<\/b><\/p>\n

\u00abWat me vooral tegen de borst stuit, is dat je niet meer nodig hebt
\ndan een rit met de Thalys van Parijs naar Brussel om het systeem
\nonderuit te halen. Men heeft de eenheidsmunt gecre\u00eberd, maar men is
\nvergeten om de fiscaliteit in heel Europa op dezelfde leest te
\nschoeien. Dat is vragen om moeilijkheden.\u00bb<\/p>\n

Hoe komt het dat u in Frankrijk woont?<\/b><\/p>\n

\u00abIn 2009 ben ik teruggekeerd uit de VS. Ik had gehoopt op een
\nbetrekking aan de ULB (de Franstalige tegenhanger van de VUB, JCS).
\nMaar die heb ik niet gekregen. Ik had ook geen recht op een uitkering.
\nEen huisje huren in Bretagne was toen veel goedkoper dan een
\nappartement in Brussel. Ik wou vervolgens een job zoeken en stoppen
\nmet mijn blog. Mijn aanhangers hebben daar toen een stokje voor
\ngestoken. De voorbije jaren liep er maandelijks 2.000 euro binnen op
\nmijn rekening, het bedrag dat ik nodig heb om van te leven. Nu ik in
\ndienst ben van de VUB, heb ik dit steunmechanisme stopgezet.\u00bb<\/p>\n

Uw leerstoel aan de VUB wordt gesponsord door grote
\nverzekeringsmaatschappijen. Vindt u dat niet erg?<\/b><\/p>\n

\u00abHelemaal niet. Door sponsoring willen ze net in de verf zetten dat ze
\nniks met speculatie te maken willen hebben. De kans bestaat zelfs dat
\neen aantal banken onderzoeksactiviteiten van mijn leerstoel zullen
\nfinancieren. Ook daar heb ik niks op tegen. De meeste bankiers weten
\nimmers heel goed dat men zo niet verder kan gaan en dat het systeem op
\nspringen staat.\u00bb<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n

Pour ceux d’entre vous qui lisez le n\u00e9erlandais, mon entretien avec Johan Corthouts. Je vois ici et l\u00e0 quelques diff\u00e9rences entre le texte ici (celui qui m’a \u00e9t\u00e9 soumis) et celui qui a \u00e9t\u00e9 publi\u00e9 dans la version imprim\u00e9e du journal.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Antropoloog Paul Jorion over de systeemcrisis van de wereldeconomie
\u2018Crisis maakt superrijken nog […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_crdt_document":"","footnotes":""},"categories":[1,307,1986],"tags":[],"class_list":["post-42349","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-economie","category-finance","category-la-finance-au-service-de-la-communaute"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42349"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":45849,"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42349\/revisions\/45849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pauljorion.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}